อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ

ตั้งอยู่ในพื้นทีมหาวิทยาลัยมหิดล
ถ.พุทธมณฑล สาย ๔ ต.ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม



วิสัยทัศน์

เป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านสมุนไพรและธรรมชาติวิทยาระดับโลก


พันธกิจ

การเรียนรู้ด้านสมุนไพรและธรรมชาติวิทยา ผ่านกระบวนการอนุรักษ์ ศึกษาเรียนรู้ เป็นแหล่งอ้างอิง และถ่ายทอดงานวิจัยสู่การประยุกต์ใช้ เพื่อประโยชน์ต่อสุขภาพของคนไทย

เป็นพื้นที่ที่พัฒนามาตั้งแต่ พ.ศ. 2525 จาก “สวนสมุนไพร” ซึ่งเริ่มต้นจากความคิดของศาสตราจารย์ ดร. ณัฐ ภมรประวัติ อธิการบดี และ ศาสตราจารย์ พเยาว์ เหมือนวงษ์ญาติ หัวหน้าภาควิชาเภสัชพฤกษศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ ให้เป็นแหล่งอนุรักษ์พันธุ์พืชสมุนไพรไทยสำหรับการศึกษา เรียนรู้ และวิจัยพัฒนา รวมทั้งเป็นพื้นที่สันทนาการสำหรับเจ้าหน้าที่และนักศึกษาของมหาวิทยาลัยมหิดล

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานนามสวนสมุนไพรนี้ว่า “สิรีรุกขชาติ” และเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2531 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อมหาที่สุดมิได้

สวนสมุนไพรสิรีรุกขชาติ ภายใต้การดำเนินงานของคณะเภสัชศาสตร์ ได้รับรางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล สาขาการบริการ เมื่อปี พ.ศ. 2536 และ รางวัล ”โครงการดีเด่นแห่งชาติ สาขาอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านสมุนไพร ประจำปี 2539” จากคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี

พ.ศ.2550 ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์ปิยะสกล สกลสัตยาทร อธิการบดี มีดำริที่จะยกระดับพื้นที่สวนสมุนไพรสิรีรุกขชาติ ให้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติ และเป็นศูนย์การเรียนรู้สมุนไพรไทยระดับประเทศและระดับนานาชาติ รวมทั้งเป็นแหล่งท่องเที่ยงเชิงอนุรักษ์ทางด้านพฤกษศาสตร์ด้วย จึงดำเนินการปรับภูมิทัศน์และขยายพื้นที่เพื่อรองรับกิจกรรมต่าง ๆ เป็น 140 ไร่ และได้รับพระราชทานนามใหม่ว่า “อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ” เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2553

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ รัชตะ รัชตะนาวิน และ ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์อุดม คชินทรได้สานต่อและสนับสนุนการดำเนินงานของ "อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ" จนสำเร็จ เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายเป็นอุทยานการเรียนรู้สมุนไพรเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

จุดเด่น

อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ เป็นอุทยานธรรมชาติเกี่ยวกับสมุนไพรที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ที่สุดใน ประเทศไทย รวบรวมพันธุ์ สมุนไพรที่ปรากฏในตํารายาไว้มากที่สุด ประมาณ ๘๐๐ ชนิด นอกจากนี้ภายในอุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติยังมีสิ่งที่ น่าสนใจอีกมากมายอาทิ นิทรรศการ “สมุนไพร ภูมิปัญญาไทยสู่สากล” ให้ผู้ชมได้เข้าใจภูมิปัญญาไทย การประยุกต์ใช้สมุนไพร ทั้งในเชิงการใช้ชีวิตประจําวันและในเชิงวิทยาศาสตร์ ลานสมุนไพร เพื่อสุขภาพ ให้ผู้ชมได้เรียนรู้จากสมุนไพร ใกล้ตัว ได้เห็น ของจริงอย่างใกล้ชิดและมั่นใจได้ในการใช้งานอย่างปลอดภัย เพราะเป็นสมุนไพรที่มีงานวิจัย รองรับ 100% ลานสมุนไพรจาก พระมหากรุณาธิคุณ ซึ่งมีสื่อการสอนพิเศษสําหรับผู้พิการทางสายตาโดยเฉพาะ บ้านหมอยา คลินิกให้บริการการแพทย์แผนไทย ในบรรยากาศบ้านหมอยาแบบโบราณ ที่สําคัญ อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติได้จัดสร้างขึ้นภายใต้แนวคิด “การออกแบบเพื่อมวลชน” (Universal Design) โดยเป็นการออกแบบส่ิงแวดล้อม สถานที่ และสิ่งของเครื่องใช้ ที่อํานวย ความสะดวก ให้แก่ผู้สูงอายุ คนพิการ หรือผู้ที่ด้อยสมรรถภาพด้านต่างๆ เพื่อให้ผู้ชมทุกกลุ่มสามารถมาเรียนรู้และเยี่ยมชม อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติได้อย่างเท่าเทียมกัน